Problem tajemnicy zawodowej Radcy Prawnego w ujęciu etycznym

Tajemnica zawodowa radcy prawnego, adwokata, notariusza czy też lekarza i dziennikarza – pozostaje pod ochroną przepisu art. 180 kodeksu postępowania karnego oraz przepisów ustaw i zasad etyki regulujących wykonywanie danego zawodu.

Również Trybunał Konstytucyjny mówi o obowiązku, istocie i zakresie zachowania tajemnicy zawodowej wobec informacji uzyskanych przez radcę prawnego od klienta w ramach świadczonej pomocy prawnej.

Ustawodawca szeroko zakreślił granice tajemnicy zawodowej radcy prawnego. Obowiązek respektowania tajemnicy, który został sformułowany w art. 3 ustawy o radcach prawnych, stanowi, że radca prawny jest zobowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Obowiązek ten nie może być w żaden sposób ograniczony w czasie i obowiązuje radcę dożywotnio.

Nakaz zachowania tajemnicy radcowskiej ma charakter bezwzględny, ponadto radcę prawnego nie można zwolnić od tego obowiązku co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.

Brzmienie tego przepisu nie zakłada wyjątków i nakazuje radcy oraz aplikantowi radcowskiemu (do którego przepis ten stosuje się odpowiednio) zachowanie w tajemnicy wszystkich uzyskanych od klienta informacji w ramach wykonywania zawodu.

Należy jednak pamiętać o jednym wyjątku od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, który przewiduje ustawa o radcach prawnych, to jest w zakresie informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Kolejny wyjątek znajduje się w art. 180 § 2 kodeksu postępowanie karnego, który stanowi, że radcowie prawni mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tajemnicą zawodową tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Zwolnienia takiego dokonuje Sąd.

Określenie tajemnicy zawodowej radcy prawnego w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego ma charakter szerszy, o wiele bardziej szczegółowy i na swój sposób bardziej adekwatny do wymogów współczesności aniżeli to w ustawie o radcach prawnych.

Zakres oraz środki niezbędne dla zachowania tajemnicy radcy prawnego precyzują artykuły od 15 do 23 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

Tajemnica radcy prawnego jest figurą prawną nieskończenie istotną z punktu widzenia:
*Konieczności przestrzegania praw człowieka i obywatela
*Ochrony istotnych wartości gwarantowanych konstytucją
*Utrzymania i propagowania demokracji
*Ochrony praw przyznanych stronom procesu sądowego
*Zagwarantowania właściwego procesu wymierzania sprawiedliwości
*Ochrony zawodu radcy prawnego

Zagwarantowania radcom prawnym możliwości właściwego wykonywania powinności zawodowych, do wypełniania których są zobowiązani etycznie, moralnie, ustawowo i zwyczajowo względem klientów, państwa i wymiaru sprawiedliwości.

Nie jest przesadzona opinia, że bez istnienia tajemnicy zawodowej i bez przekonania oskarżonego o realności tej gwarancji wykonywanie zawodu radcy prawnego byłoby niemożliwe.

Słusznie zalicza się tajemnicę zawodową do filarów współczesnej palestry. Zgodzić się należy również z poglądem, że nikt nie będzie korzystać z pomocy prawnika w sposób pełny wówczas, gdy nie będzie mógł podać swojemu pełnomocnikowi wszystkich informacji powiązanych ze sprawą z powodu lęku przed ich ujawnieniem.

Warto zauważyć również, że tajemnica radcoswska służy nie tylko prywatnym interesom klienta i radcy prawnego, ale również ogólniejszym interesom publicznym. W szczególności dotyczy to interesu wymiaru sprawiedliwości.

W skutek naruszenia poufności przez radcę prawnego wobec klienta, można domagać się odpowiedzialności karnej, dyscyplinarnej lub odszkodowawczej.

Zgodnie z art. 64 ustawy o radcach prawnych, radcowie i aplikanci radcowscy podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godności zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych.

Odpowiedzialność karna radcy prawnego dopuszczalna jest z przepisu art. 266 § 1 k.k., zgodnie z którym ten, kto, wbrew przepisom lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu, ujawnia lub wykorzystuje informacje, z która zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch.

Poza ustawą o radcach prawnych i Kodeksem Etyki Radcy Prawnego do nakazu dochowania tajemnicy zawodowej obliguje także treść roty, która jest przyrzeczeniem składanym przez radcę prawnego. Obowiązek ten jest równocześnie elementem etyki zawodowej radców prawnych.